Geleceğin Akıllı Teknolojileri #3
Geleceğin akıllı teknolojilerini konuştuğumuz serinin üçüncü bölümüne hoş geldiniz. Bu hafta aslında sadece ultra pahalı sanat eserleri ile dikkat çeken NFT’nin ne olduğunu ve kişisel belge, oyun, müzik, koleksiyon, finans, lojistik veya tedarik zinciri gibi alternatif kullanım alanlarını avantajları ve dezavantajları ile beraber konuşuyoruz.
Tekrar merhabalar, umarım keyfiniz ve hepsinden de önemlisi sağlığınız yerindedir. Aslında geleceğin teknolojileri altında başta Blockchain, Web 3.0, Metaverse, NFT, DeFi, Dapp veya DAO gibi bir çok terim hayatımıza girdi. Ancak bunlar arasında belkide kendisini en çok duyuran kavramların başında NFT yer alıyor. Sebebi ise akıl almaz fiyatlara satılan sanat eserleri diyebilirim. Hele bir de eserin kendisini görünce nasıl yanı buna mı milyonlarca dolar vermişler diyebilirsiniz.
Peki NFT nedir diye soracak olursanız kelime anlamı Non-Fungible Token. Fungible olarak tanımlayabileceğimiz ülkelerin para birimleri veya kripto paralar kendi içlerinde daha küçük birimlere ayrılabilir ve takas edilebilir. Çünkü benzer olduklarından her birinin değeri aynıdır. Non-Fungible olarak tanımlanan kimlik, tapu, ruhsat veya sertifika gibi belgeler kişiye özeldir bu nedenle ne takas edilebilir ne de kendi içinde bölünebilir. Tanımda yer alan Token kavramı ise aslında ilgili varlığın kripto cüzdanlara transfer edilmesini sağlayan teknolojiyi tanımlıyor.
Türk dil kurumunun NFT için belirlediği karşılığı ise Nitelikli Fikri Tapu oldu. Fotoğraf, resim, müzik veya video gibi sanat eserleri için evet bu tanım uygun. Ancak NFT’nin çok da uzak olmayan bir gelecekte finans, lojistik, emlak veya kamu gibi gerçek dünya işlemlerinde de kullanılacağını düşünürsek bu tanımın ileride revize edilebileceğini düşünüyorum.
NFT’ler şu an yoğun olarak daha çok görsel sanat eserlerinde kullanılmaya başlandı. Böylelikle sanatçılar hem eserlerini başta OpenSea.io olmak üzere rarible.com veya foundation.app gibi platformlardan tüm dünya ile paylaşabiliyor hem de eserin ilk satıştan sonra el değiştirmesi durumunda bile kontrata ekleyeceği bir komut ile gelecekteki satışlarından da komisyon alabiliyor. Yani yaratıcı ile eserin arasındaki bağ hiç bir zaman kopmamış olacak.
Bu aşamada merak edenler şu ana kadar satılan en pahalı NFT eserlerinin fiyat sırasına göre sergilendiği cryptoart.io web sitesine bir göz atabilir. 69 milyon dolardan başlayan eserler bence oldukça ilginç. Ama en ilginci ülkemizden çıkan popüler dijital sanatçılardan biri olan PAK kod adlı kişinin The Pixel isimli eseri. İlk gördüğümde herhalde tarayıcının yüklenmesinde hata var dedim ve defalarca yenile tuşuna bastım ama hiç bir şey değişmeyince de içine girip baktığımda adı üzerinde gri renkli tek kareden oluştuğunu gördüm. Üstelik inanmayacaksınız ama eserin gerçekleşen satış fiyatı ise 1.3 milyon dolar.
İşin içine dijital sanat girince tabi sıradışı uygulamalar görmek de mümkün. Mesela yine aynı sanatçının bir başka eseri olan The Switch küplerden oluşan bir tasarıma sahip. Ancak içerisine yerleştirilen bir kod sayesinde sadece Pak’ın bildiği bir tarihte şekil değiştirecek. Refik Anadol ülkemizden son derece başarılı ve değerli eserler çıkaran bir başka sanatçı.
Bu kategoride koleksiyonları da unutmamak lazım. Twitter’ın CEO’su Jack Dorsey’in attığı ilk tweeti NFT haline getirip satması ile başlayan bu akıma Cyber Punk veya NBA Top Shot kartları ile devam edildi. Koleksiyonlara ülkemizden verebileceğim en güzel örneklerden biri de Selçuk Erdem’in meşhur kutup ayısı serisi.
Sanat NFT’lerini özetleyecek olursam göreceğiniz gibi ilk olan en iyi olan demek değildir. Ve evet bu eserlere baktığımızda büyük bir bölümü estetik anlamda bir şey ifade etmiyor olabilir ama çoğu yeni yeni şekillenen sıradışı bir teknolojinin ilk ürünleri. Bu nedenle de çok değerliler.
Şimdi bu uç örneklerden sonra NFT’nin diğer kullanım alanlarına geçmeden önce içeriklerimi ilgi ile takip ederken faydalandığınızı da düşünüyorsanız ne yapacağınızı biliyorsunuz. Bu küçücük hareketin benim ve kanal için anlamı gerçekten de çok büyük. Şimdiden teşekkürler.
NFT’ler diplomalar, lisanslar, sertifikalar, sağlık kayıtları, kimlik kartları, ehliyetler veya tapu gibi kişisel belgelerde de kullanılabiliyor. Çünkü hem ilk bölümde detaylı olarak anlattığım Blockchain teknolojisi ile korunduğundan güvenli bir şekilde saklanabiliyor, hem de her belgenin oluşturulduğu tarihten bugüne kadar kayıt edilen tüm verilerine istenildiği zaman ulaşılabiliyor. Mesela pasaport, ehliyet veya kimlik gibi belgelerde kişinin geçmişe dönük tüm vizeleri, seyahatları, ikametgahları, soyağacı veya çalışma geçmişi tek yerden rahatlıkla görülebilecek.
Gerçek dünya veya sanal ortamlardaki Emlak Sektöründe arsa, dükkan veya gayrimenkul alım satımlarında da NFT’ler kullanılacak. Böylelikle ilgili yerin tapusu ne kadar el değiştirse de geriye dönük tüm sahiplik kayıtlarına anında ulaşılabilecek. Şu an başta Decentralend gibi Metaverse uygulamalarındaki arsalar zaten bu yöntem ile satılırken, gerçek dünyada da tapu dairelerinde blok zinciri kullanan ilk ülke Gürcistan oldu. Böylelikle maliyetleri yüzde 30 oranında azalttıklarını belirtmişler.
Dolayısıyla NFT teknolojisi aslında noter, tapu daireleri, öğrenci işleri veya nüfus müdürlüklerinin yürüttüğü işlemleri merkeziyetsizleştirerek aracıları ortadan kaldıracak. Böylelikle hem kayıt maliyetleri düşecek hem de tüm işlemler algoritmalar üzerinden gerçekleşeceğinden saniyeler içerisinde tamamlanabilecek.
NFT’lerin eğlence sektöründeki kullanımı ile devam edersek spor, müzik, sanat, gezi, müze veya konserlere katılım için sadece kişiye özel biletler oluşturulabilir. Müzik veya film endüstrisinde de sanatçıların yine daha kolay telif bedeli almalarını sağlayacak. Aynı görsel sanat eserlerinde olduğu gibi ileride ses veya video kayıtlarının ilk dijital örnekleri de yine en yüksek değerlere sahip olacaktır. Eğlence sektörünün asıl lokomotifleri ise Metaverse evrenleri olacak. Çünkü özellikle oyun içerisinde satın alınan veya takas edilebilen malzemeler bu alanda oldukça popüler. Fiyatı belirleyen unsurların başında ise yine öğelerin nadirliği gelecek.
Verebileceğim son örnekler de iş dünyasına ait olsun. Burada özellikle üretim tarihi daha fazla önem kazanan gıda endüstrisinde üretilen ürünlerin kimliği, kökeni veya kalitesi hakkındaki tüm kayıtlara hızlı bir şekilde aynı telefonlarımızıdaki fotoğrafların meta verilerinde olduğu gibi ulaşabileceğiz. Diğer tüm endüstrilerde de özellikle her bir malzeme veya ham madde hakkında bilgi sağlarken maliyet kontrolüne de destek olacak. Dolayısıyla lojistik veya tedarik zinciri de NFT’lerin yoğun olarak kullanılacağı alanlardan bir diğeri olacak.
NFT’lerin bu kadar olumlu yanlarından bahsettikten sonra hiç olumsuz yanları da yok mu diye sorabilirsiniz. Bu teknoloji henüz çok yeni olduğundan hala gelişme sürecinde. Ama günümüz için de geçerli olan en bariz dezavantajı NFT’leri sakladığınız kişisel kripto cüzdanlarının güvenliğini sağlayan 12 karakterli şifreyi kayıp etmeniz durumunda geçmiş olsun. İçerisinde milyon dolarlık eserleriniz bile olsa yapabileceğiniz hiç bir şey yok. Ancak gelecekte vatandaşlık işlemlerinde e-devlet gibi ara platformların kullanılması ile bu sorun giderilebilir. Açıkçası NFT’ler hayatımıza tam anlamıyla girmeye başladıkça tüm bu süreçler daha belirgin hale gelecek.
Evet umarım bölümde vermiş olduğum detaylar konunun meraklıları için bilgilendirici olmuştur. Bir de video buraya seyredenler arasında hala abone olmayanlar varsa artık aşağıdaki kırmızı tuşa basın lütfen.
Haftaya farklı bir bölümde veya önceden paylaştığım ağır ama faydalı teknoloji içeriklerinde görüşene kadar kendinize çok iyi bakın.
Akıllı Teknolojiler 