Geleceğin Akıllı Teknolojileri #2
Akıllı Teknolojilere hoş geldiniz. Web 3.0 kavramı neden tekrar gündemde, mevcut internetin nesi vardı da yeni bir teknolojiye ihtiyaç duyduk, Web 3.0’a ne zaman geçeceğiz veya sonrasında hayatımızda neler değişecek gibi soruların cevaplarını sizler de merak ediyorsanız bülümü sonuna kadar izlemenizi öneririm.
Tekrar merhabalar, umarım keyfiniz ve hepsinden de önemlisi sağlığınız yerindedir. Bu hafta başlangıcını Blockchain ile yaptığımız geleceğin akıllı teknolojileri serisine WEB 3.0 ile devam ediyoruz. Sonraki haftalarda ise internet, eğlence, denetim, finans, kamu veya üretim gibi alanlara entegre edilecek NFT, Metaverse, DeFi, DApp veya DAO gibi diğer teknolojilerle devam edeceğiz.
Başlangıcı Web 3.0 neden tekrar gündemde diye sorarsak? “Tekrar” diyorum çünkü aslında 15 yılı aşkın süredir zaten var olan bir teknoloji. Ama aynı Blockchain, NFT veya Metaverse gibi WEB 3.0’ ı da popüler yapan; başını Bitcoin’nin çektiği kripto varlıklar diyebilirim.
2009 yılında gerçekleşen aracısız yani merkeziyetsiz ilk kripto para transferi sonrasında kripto varlıkların sayısı şu anda yirmi bini aşmış durumda. İçerisinde bir sürü Metaverse, NFT, DeFi veya Web 3.0 gibi projeler bulunuyor. İlk bölümde de bahsettiğim gibi şu an teknoloji ve yazılım dünyasının en parlak zihinleri, bildiğimiz dünyanın internet, eğlence, kontrol, denetim, finans, kamu, nakliye veya üretim gibi tüm sektörlerini sıfırdan yaratacak çalışmalarını işte tam olarak bu projeler ile yürütüyorlar. Merak edenler tüm detaylara CoinMarketCap.com sitesinden ulaşabilir.
Peki mevcuttaki internette ters giden veya bizi olumsuz etkileyen neydi ki Web 3.0 gibi yeni ve farklı bir teknolojiye ihtiyaç duyduk. Bu soruların cevaplarına teknik detaya girmeden kısaca Web 1.0 ve Web 2.0’dan bahsederek girelim.
Ama öncesinde kanalımızı ilgi ile takip etmelerine karşılık hala abone olmayan şuradaki arkadaşlar da aşağıdaki kırmızı düğmeye basabilirse çok sevinirim. Çünkü kanal ancak siz desteklerseniz büyür ve güçlenir. Şimdiden teşekkürler.
Web 1.0 doksanlı yılların sonlarına doğru kullanılan, sadece bilgiye ulaşabildiğimiz, içerik yükleyemediğimiz pasif yani tek taraflı bir teknolojiydi. Web sitelerini ancak HTML bilen profesyoneller hazırlayabiliyor ve yine ancak pahalı donanımlara sahip şirketlerin özel sunucularında saklanabiliyordu. Bizim gibi standart kullanıcılar ise sadece paylaşılan bilgileri okuyabiliyordu. Takipçiler yorum, düzeltme veya yeni içerik ekleyemediğinden Web 1.0’ın tek sorunu hiç bir etkileşimin olmamasıydı.
İkibinli yılların başında ise geliştirilen HTML5 ve Java Script gibi programlama dilleri sayesinde yine aynı alt yapıyı kullanan Web 2.0’a yumuşak bir geçiş yaptık. Böylelikle Web 1.0’da kullandığımız pahalı sunucuların yerini üstelik de kullanıcılarına sundukları bedava hizmetleri ile Google, Youtube, Microsoft, Facebook veya Twitter gibi sosyal medya platformları almaya başladı. Bizler de eski dostları kavuşturan, yeni arkadaşlıklar kurmamızı sağlayan veya bilgiye erişimi kolaylaştıran bu platformlara çok hızlı ve hatta gereğinden fazla adapte olduk.
Platformlar bizden en ufak bir bedel dahi almıyorken sahip oldukları kullanıcı sayısı ve etkileşim süresi arttıkça şahsi verilerimiz daha da değerlendi ve bu da şirketlerin daha hızlı büyümesini sağladı. Gizlice geliştirdikleri kapalı kaynaklı algoritmalar yani yapay zekalar sayesinde arka planda neler çevirdiklerini, kişisel bilgilerimizi nasıl işlediklerini veya toplumları nasıl manipüle ettiklerini veya kutuplaştırdıklarını da bilmiyoruz. Bunlardan ancak ara ara haberlere düşen skandallar sayesinde haberdar oluyoruz.
Web 2.0’ın sorunlarından bir başkası da merkezi yapıya sahip olması. Bu da tüm datanın tek bir sunucuda toplanması nedeni ile hem içeriden veya dışarıdan kötü amaçlı her türlü girişimi çok daha kolay hale getiriyor hem de ana server’ın çökmesi durumunda tüm sistem kullanılmaz hale geliyor. Facebook, Instagram veya Whatsapp gibi bir çok uygulamada bu sıkıntıyı hali hazırda zaten defalarca yaşamıştık.
Mevcut internetin sorunları saymakla bitmez ama ekleyebileceğim bir başka mesele de online internet şirketlerinin bizleri tek seferlik ödemeler yerine hiç bitmeyen haftalık, aylık veya yıllık ödemelere mahkum etmeleri. Yani sistem tamamen dünya devi şirketlerin düzenli gelir elde edebilecekleri ve bunu istedikleri zaman da arttırabilecekleri şekilde oluşturulmuş.
Web 3.0 projeleri işte bu nedenle her geçen daha fazla önem kazanıyor çünkü az önce bahsettiğim tüm olumsuzluklara sahip olmayan Blockchain teknolojisini kullanıyor.
Web 3.0 başta merkeziyetsiz yani aracı şirketlere ihtiyaç duymadan işleyebilen bir çalışma prensibine sahip. Alt yapısı ve kullandığı teknolojisi ile tamamen farklı olsa da sadece çalışma mantığı olarak daha kolay anlaşmasını sağlamak için verebileceğim en güzel örnek Torrent ağı olabilir. Yani içerikler dünya genelindeki binlerce bilgisayarda depolanırken, kullanıcılar ihtiyaç duyduğu bilgiye bu bilgisayarlara bağlanarak ulaşıyor. Böylelikle server çökmeleri veya geçici olarak kullanım dışı olma gibi sorunlar yaşanmıyor çünkü tek bir bilgisayar yerine yüzbinlercesi kullanıldığından biri çökse bile diğerleri hizmet vermeye devam edebiliyor.
Web 3.0 kullandığı kripto yani şifrele bilimi nedeni ile hem içeriden müdaheleye hem de dışarıdan gelecek her türlü saldırıya karşı tamamen kapalı. Bu da yeni internet teknolojisini tamamen güvenli hale getiriyor.
Şu an Web 2.0’da kullandığımız tarayıcı, depolama, sosyal medya, mesajlaşma gibi bütün uygulamaların yerini DApp yani merkeziyetsiz uygulamalar alacak. Telif ile ilgili olarak yine önümüzdeki haftalarda özel bir bölüm hazırlayacağım NFT yani nitelikli fikri tapu kavramı da zaten uzun zamandan beri gündemde. Ama bence Web 3.0 tabanlı yeni internet dünyasına geçişi ve yaygınlaşmasını sağlayacak asıl kavram Metaverse. Öte evren olarak da adlandırabileceğimiz Metaverse biz kullanıcıların konser, eğlence, oyun, kültür veya sanat gibi bir çok deneyimini kökten değiştirecek.
Web 3.0’ın kazanç sisteminde ise zaten 10 yılı aşkın süredir kullanılan kripto varlıklar bulunuyor. Örnek olarak herhangi bir girişimci, geliştirdiği Youtube benzeri uygulamanın Web 3.0 yani DApp versiyonunu Blockchain’e yükledikten sonra oluşturabileceği talebin yani popülaritenin büyüklüğüne göre uygulama içi yerleşik kripto para biriminin değerlenmesini sağlayacak.
İnternet dünyasındaki bu köklü ve radikal değişim aslında başta Google, Facebook, Amazon, Spotify, Microsoft veya Dropbox gibi kategorinin en güçlü şirketlerini olumsuz yönde etkileyecek. Çünkü Web 3.0’a geçildiğinde her birinin merkeziyetsiz ve sürekli gelişimi mümkün kılan açık kaynak kodlu versiyonu kullanılacak. Yani bahsi geçen şirketler zamanla hem zayıflayacak hem de ciddi oranda gelir kaybı yaşayacaklar.
Bu nedenle Web 2.0 ile Web 3.0 arasında kapalı kapılar ardında kıyasıya bir mücadelenin ve hatta savaşın gerçekleştiğini söyleyebilirim. Bunun en bariz örneği ise Apple veya Google’ın, Blockchain tabanlı oyunların büyümesini engellemek için kendi platformlarında kullanılmasına izin vermemesi.
Ancak burada yine Bitcoin örneğini verecek olursam hiç bir devlet veya merkez bankası kripto varlıkların varlığından memnun değil. Hatta engellemek için her ne kadar yasaklar veya erişim engelleri koymuş olsalarda kripto paralar büyümeye ve daha da fazla yaygınlaşmaya devam ediyor. Dolayısıyla evet belki Web 3.0’a geçiş de bu nedenle biraz daha ertelenecek ama eninde sonunda internet sahipliği biz kullanıcılara tekrar geri gelecek.
Özetle Web 1.0’i sadece içeriğin tüketilebildiği sunucular çağı olarak adlandırırsak, Web 2.0’ı da dijital sosyalleşmeyi başlatan dünya devi platformların çağı olarak tanımlayabiliriz. Web 3.0 ise merkeziyetsiz yani aracı şirketlere ihtiyaç duymayan, kişi mahremiyetine önem veren, açık kaynak kodlu yapısı ile hem şeffaflığı hem de sürekli gelişimi sağlayan, kullandığı kripto yani şifre bilimi ile de son derece güvenli bir teknoloji.
Evet umarım teknik detaya girmeden paylaşmış olduğum bilgiler konuyu bilmeyenler için faydalı olmuştur. Merak ettiğiniz farklı konular varsa da bana yorumlardan her zaman ulaşabilirsiniz.
Bu arada içeriklerimi beğeniyor ve ilgi ile takip ediyorsanız kanala abone olmayı unutmayın lütfen. Teşekkürler.
Sonraki bölümde tekrar görüşene kadar kendinize çok iyi bakın.
Akıllı Teknolojiler 